Postoperatief dieet
Door Anne
Bosman
Specialisatie : voedingsadvies na obesitaschirurgie
E-mail:
Anne.Bosman@skynet.be
In het
volgende hoofdstuk zal ik de voedingsaanpassingen bespreken van deze operaties.
De eerste
4 weken na de operatie is de voeding voor de verschillende operaties hetzelfde. Nadien
zijn er wel enkele verschillen. Zie verder
Algemene richtlijnen na maagverkleining
- Consumeer in de eerste drie weken alleen die voedingsmiddelen die zijn
toegestaan bij het vloeibare dieet
- Eet langzaam (een maaltijd moet ongeveer een half uur duren.)
- Kauw grondig, zo'n 25 keer per hap
- Vermijd geconcentreerde suikers. Dit zijn niet vullende (voedende)
voedingsstoffen die het afvallen zullen vertragen.
- Vermijd vette voedingsmiddelen, zij kunnen diarree en winderigheid
veroorzaken
- Drink niet te veel voor en bij je eten. Wanneer je vol zit met vocht past
er geen voeding meer bij. Drink niet meer vanaf 30 minuten voor tot 45
minuten na de maaltijd.
- De maag kan maar tussen de 100 a 150 gram voeding verwerken na de
operatie. Je zit waarschijnlijk vol na twee a drie eetlepels voeding. Zorg
dat je je niet overeet. Na een tijdje zal de maag iets oprekken. Het duurt 6
tot 9 maanden (soms langer) voor de nieuwe maag zijn uiteindelijke maat zal
hebben. Pas dan kun je bepalen wat de normale hoeveelheid voedsel zal zijn
die je kunt verwerken.
- Stop met eten wanneer je voelt dat je vol zit. Als je dit gevoel negeert
kun je gaan spugen en zal je maag uitrekken. Wanneer je niets kunt binnen
houden en uitgedroogd raakt gebruik dan ORS (Oral Rehydration Salts). Dit bevat voldoende bouw en
voedingstoffen zodat het lichaam normaal kan functioneren en niet zal
uitdrogen.
- Drink minimaal 6 a 8 kopjes per dag zodat je niet uitdroogt. (Let op de
volgende symptomen:
- hoofdpijn
- duizeligheid
- misselijkheid
- lage rug pijn
- witte waas op de tong
- donkere urine
- Eet 3 (eiwitrijke) maaltijden en enkele (eiwitrijke) snack per dag.
- Vermijd veelvuldig tussendoor snacken, dit leidt tot gewichtstoename.
- Maaltijden en snacks moeten veel eiwitten bevatten. Eiwitten zijn nodig om
de spiermassa in stand te houden en wond genezing te bevorderen. Probeer de
eerste paar weken na de operatie 50 tot 60 gram proteďne per dag te eten.
Later zelfs 80 tot 120 gram proteďne per dag.
- Probeer 1 nieuw voedingsmiddel
tegelijkertijd. Wanneer je het niet kan verwerken, probeer het dan een week
later nog eens.
- Kun je niet tegen gewone melk, probeer dan eens soja of geitenmelk.
- Eet zes keer per dag, ook als je geen trek hebt. Het is belangrijk om te
eten. Dit bevordert het genezingsproces.
- Sport! Dit is de sleutel tot blijvend gewichtsverlies. De eerste zes weken
kun je wandelen, daarna kan er voor meer intensievere sportvormen gekozen
worden.
- Eet altijd eerst de eiwitten, dan de groente of het fruit en dan pas de koolhydraten (de granen)
- Houd een voedingsdagboek bij, zo kan je zien of je genoeg proteďne binnen
krijgt. Voor een diëtiste is dit ook overzichtelijk. Geef ook aan welk
voedingsmiddel er niet accepteert wordt.
De
voedingsaanpassing bij een maagverkleining bestaat uit verschillende fases: van
vloeibaar, naar een gemixte voeding, tot uiteindelijk een eiwitrijke vaste
voeding. De maaltijden zijn dus veel kleiner dan normaal, en het voedsel moet
zachter zijn van structuur.
Fase 1
Vloeibare
voeding gedurende 10 dagen
Maak
gebruik van:
Magere
melkproducten
Magere melk
Magere yoghurt
Magere platte kaas (kwark)
Magere pap + kunstmatig zoetmiddel
Fruitsappen ( liefst verdunnen met mineraal water) – groentesappen
Gemixte soep – of bouillon
Opmerking
:
In het
begin dient traag gedronken te worden, 1 glas over ongeveer 30 min.
Fase 2
Gemixte
voeding gedurende 2 ŕ 3 weken
Geleidelijk overschakelen naar een gemixte voeding
Inlassen
van de volgende voedingsmiddelen
-
Toevoegen van kleine hoeveelheden gemixt of gestoofd fruit zonder suiker
-
Toevoegen van kleine hoeveelheden aardappelpuree en gekookte gemixte
groenten
-
Toevoegen van kleine hoeveelheden gekookte vis, gekookt ei of gepocheerd ei.
Als dit goed
verdragen wordt kan gemalen vlees/kip toegevoegd worden.
-
Toevoegen van geroosterd brood of beschuiten.. Beleg uw brood met zachte,
smeerbare
kaas, vleeswaren of vis.
Fase 3
Vaste
voeding
Om een
gezonde en evenwichtige voeding na te streven baseren we ons op de
voedingsdriehoek.
De
voedingsdriehoek heeft als doel een idee te geven welke en hoeveel
voedingsmiddelen we dagelijks nodig hebben.
Voedingsmiddelen leveren namelijk elk op zich een aantal voedingsstoffen, maar
één voedingsmiddel levert nooit alle voedingsmiddelen.
Om alle
noodzakelijke voedingsstoffen op te nemen moet men bijgevolg dagelijks
voedingsmiddelen consumeren van een totaal verschillende oorsprong die elk op
zich bepaalde voedingsstoffen aanbrengen.
De
voedingsdriehoek wordt dan ook ingedeeld in 8 verschillende
voedingsmiddelengroepen, die elk hun specifieke bijdrage leveren aan een gezonde
en evenwichtige voeding.
De
boodschap bestaat er dus in om dagelijks verschillende soorten voedingsmiddelen
te consumeren.
Verder
moet er op gelet worden dat van elke voedingsmiddelengroep een juiste verhouding
wordt geconsumeerd en dat binnen de voedingsmiddelengroep voldoende variatie
wordt aangebracht.
Drie basisprincipes
Evenwicht
Variatie
Gematigdheid
1
energievrije DRANKEN.
Vrij te
gebruiken zijn ongesuikerde dranken: thee, koffie, mineraal water, spuitwater,
ontvette vleesbouillon, groentesap, light frisdranken.
Let echter
wel op met vruchtensappen. Zelfs de “ongezoete” vruchtensappen bevatten namelijk
wel natuurlijke suikers welke afkomstig zijn van het fruit zelf.
Opmerking
:
Vocht
dient opgenomen te worden tussen en niet tijdens de maaltijden. Drink langzaam
en bij voorkeur geen bruisende dranken.
2
 
De tweede
laag vormt de basis van de vaste voedingsmiddelen. Graanproducten en aardappelen
leveren dan ook de koolhydraten, vezels, vitamines en mineralen.
Bij
voorkeur te gebruiken voedingsmiddelen na een maagverkleining:
Beschuit,
geroosterd brood, toast, …
Bruin brood, wit brood
Ongeraffineerde rijst en deegwaren
Gekookte of gestoomde aardappelen
Tracht
opbouwend te werken door eerst beschuit en geroosterd brood
(fase 2)
en nadien over te schakelen naar gewoon bruin brood.
Voorzichtigheid met:
Vers brood verteert zeer moeilijk, gebruik geen dagvers brood
Volkoren brood, volkoren beschuit
Popcorn
In het
algemeen worden voedingsmiddelen met een hoog gehalte aan voedingsvezel minder
goed verdragen. Toch mogen we deze voedingsmiddelen niet mijden omdat anders
constipatie kan optreden.
3 en 4
 
(Fructose,
voedingsvezel, vitamines en mineralen).
 
Groenten
en fruit leveren vezels, vocht, vitamines en mineralen. Groenten en fruit worden
opgesplitst in 2 aparte groepen omdat ze elkaar niet kunnen vervangen, maar
elkaar aanvullen. Tracht dagelijks een ruime portie groenten en 2 ŕ 3 stukken
fruit te eten.
Aan te
raden voedingsmiddelen
Zachte groenten zoals: gestoofde andijvie, witloof, prei, spinazie, asperges,
stoofsla, bloemkool, tomaten, wortelen, ……
Zacht fruit zoals: abrikozen, mandarijnen, pruimen, perzik, blikfruit zonder
suiker, …
Appel, peer, grape-fruit, sinaasappel, ……
Moeilijk
te verteren:
Rauwe groenten
Vezelrijke groenten zoals: bonen, selder, erwten, kolen
Zwaar verteerbare groenten zoals: kolen, spruiten, paprika’s
Gedroogd fruit
Kokosnoot
Vliesjes van sinaasappel en pompelmoes
5 en 6   
Verder
naar boven in de driehoek staan aan de ene kant MELKPRODUCTEN en KAAS (eiwitten,
calcium, vitamines, vetten).
Aan de
andere kant VLEES, VIS, EIEREN (eiwitten, ijzer, vitamines, vetten) en
VERVANGPRODUCTEN (bv. peulvruchten en sojaproducten).
 
Melk,
melkbereidingen of yoghurt moeten elke dag op het menu staan maar mogen de
andere voedingsmiddelen niet verdringen. Deze mogen dus wel als tussenmaaltijd
gebruikt worden, maar niet als vervanging voor een hoofdmaaltijd.
Kaas : de
meeste kaassoorten worden goed verdragen, vooral smeerkaas, witte kaas en
sneetjes gesmolten kaas. Ook vaste kaas kan, mits goed kauwen, gebruikt worden.
Eieren:
eieren kunnen gebruikt worden in alle vormen, gekookte eieren eventueel pletten
Vlees :
Vlees vormt doorgaans een probleem. Vooral gebakken, gebraden en gestoofd vlees
(draderig) is moeilijk te verteren.
Gevogelte
zonder vel kan wel ingeschakeld worden.
Filet
americain, gehakt, paté worden meestal goed verdragen.
Vis: Vis
wordt doorgaans beter verdragen dan vlees. Gebruik vis in gepocheerde vorm, niet
gebakken.
Probeer 2
x per week vis in te schakelen.
Gebruik
bij voorkeur de magere voedingsmiddelen zowel bij melk, melkproducten en kaas
als bij de groep vlees en vis
7
Voor
vetten is een aparte groep voorzien omwille van de aanbreng van essentiële
vetzuren en vetoplosbare vitamines.
Vetten
leveren 2 x zoveel energie als eiwitten en koolhydraten (suikers).
Aangezien
vetten ook in vele voedingsmiddelen uit de andere groepen “verborgen” aanwezig
is, moet de groep vetstoffen op zich zeer klein zijn.
Het is aan
te raden schraal te smeren en het gebruik van vetstoffen bij de warme maaltijd
te beperken.
Gebruik
bij voorkeur:
Als broodsmeersel: minarine (halvarine) of margarine van plantaardige oorsprong
Als bereidingsvet: olie of margarine van plantaardige oorsprong
8
Het topje
van de voedingsdriehoek omvat de RESTGROEP, een afzonderlijk zwevend gedeelte
waarin je alle voedingsmiddelen kunt plaatsen die strikt genomen niet nodig zijn
in een evenwichtige voeding.
Zoetigheden, snoepjes, alcoholische- en suikerrijke dranken, mayonaise, ……
omzeilen de nauwe doorgang en leveren alleen veel calorieën.
Wat
nadien?
Maagband en sleeve-resectie
Bij deze 2
ingrepen is alleen het maagvolume verkleind. Alle calorieën die men inneemt
worden dus ook door ons lichaam opgenomen. Opletten met suiker en vetten!
Bij een
sleeve-resectie kan men rood vlees en bruisende dranken verdragen wat bij een
maagbandje problemen kan geven.
Na een
gastric bypass is het maagvolume sterk verkleind maar er is ook een verminderde
opname van de calorieën door de verlegging van de darmen.
Doordat de
suikers te snel in de dunne darm terechtkomen ontstaat het
Dumpingsyndroom.
Symptomen zijn:
-
Misselijkheid
-
Krampen
-
Futloosheid
-
Zweten
-
Versneld
hartritme
Scorpinaro en Duodenaal Switch
De
scopinaro-ingreep en de duodenale switch zijn vooral gebaseerd op een
verminderde opname van vetten in de dunne darm. Het maagvolume bedraagt ongeveer 250
ml. Bij deze ingrepen kan men normale porties eten. Wel op letten met zuivere
suikers, (veroorzaken diarree) en met vetten zijn kunnen een vetachtige
stoelgang, diarree en winderigheid teweeg brengen.
Door de
verminderde lengte van de dunne darm ontstaat er ook een malabsorptie van
vitamines en mineralen.
Vooral bij
deze 2 laatste ingrepen is het innemen van vitamines noodzakelijk.
Na een DS of Scorpinaro moeten maaltijden en snacks veel eiwitten bevatten.
Eiwitten zijn nodig om de spiermassa in stand te houden. Probeer de eerste weken
naar de operatie 50 tot 60 gram proteďne per dag te eten, later zelfs 80 tot 120
gram per dag.
| 
